Controleer AI-gemaakte content op herkenbaarheid en duidelijkheid
Elk materiaal dat je met AI laat maken, is een concept totdat je hebt gecontroleerd of het klaar is om jouw bedrijf te vertegenwoordigen. Een praktische volgorde is om achtereenvolgens te kijken of het herkenbaar bij je past (Look), klinkt als jouw bedrijf (Sound) en duidelijk is voor je doelgroep (Understand). Pas daarna beslist een aangewezen persoon of het geplaatst mag worden.
Past de vormgeving bij je huisstijl?
Vergelijk het AI-gemaakte materiaal met je huisstijlbestanden en bestaande voorbeelden. Kijk naar herkenbare afwijkingen, niet naar een abstract gevoel van "mooi". Elk onderdeel moet passen bij je logo, kleuren, typografie en opbouw.
| Wat controleer je? | Uitslag? | |
|---|---|---|
| 1 |
Is het logo correct gebruikt? Controleer verhoudingen, witsruimte en leesbaarheid
|
|
|
Gebruik het originele logo en pas de maat of plaatsing aan |
||
| 2 |
Passen de kleuren bij je huisstijl? Vergelijk met je merkkleuren of bestaande materialen
|
|
|
Herstel eerst de merkkleuren voordat je verder werkt |
||
| 3 |
Klopt de typografie? Controleer lettertypes, maten en hiërarchie
|
|
|
Gebruik je huisstijlvoorbeelden als uitgangspunt en bouw opnieuw op |
||
| 4 |
Klopt de opbouw? Controleer compositie, witruimte en verhoudingen
|
|
|
Gebruik een bestaand merkformaat als basis en herstel de opbouw |
||
| 5 |
Ziet alles er herkenbaar uit als jouw bedrijf? Zijn de materialen consistent met je andere kanalen? Let op signalen van vervreemding.
|
|
|
Gebruik je bestaande materialen als referentie en herstel de herkenbaarheid |
||
|
Kies bij elke rij de uitslag: Goedgekeurd als het onderdeel bij je huisstijl past, Aanpassen als je kleine correcties nodig hebt, of Afkeuren als het niet bij je bedrijf past |
||
|
Je hebt een of meer onderdelen afgekeurd. Herstel deze eerst voordat je verder gaat. |
||
Een opvallend verschil tussen bijvoorbeeld je website en een social post kan wijzen op vervreemding van je huisstijl. Behandel dat als een signaal om de bron of opmaak opnieuw te controleren. Zie je afwijkingen, dan kies je voor aanpassen, afkeuren of hulp inschakelen. Let daarbij op herkenbare signalen van vervreemding, zoals een ander kleurverloop of een ander lettertype dan je gewend bent.
Klinkt de tekst als jouw bedrijf?
Bij deze stap controleer je of de tekst past bij hoe jouw bedrijf praat. Vergelijk de woorden en tone of voice, ofwel de manier waarop je business praat, met recente teksten en je huisstijlbestanden. Let ook op helderheid, spelling, grammatica en of alle genoemde feiten kloppen.
Let extra op feiten die je niet kunt controleren, zoals prijzen, data en namen. Als er niets mis is, gaat het materiaal door naar de laatste controle. Is er iets dat niet klopt, dan bewerk je het of schakel je hulp in.
Begrijpt je doelgroep de boodschap?
Een tekst kan duidelijk lijken, maar dat betekent niet automatisch dat je doelgroep hem begrijpt. Leesbaarheid gaat over woorden en zinsbouw, terwijl begrijpelijkheid kijkt naar of de boodschap overkomt zoals bedoeld.
| Vergelijkingsaspect | Leesbaarheid | Begrijpelijkheid |
|---|---|---|
| Wat wordt gemeten | Woordcomplexiteit en zinslengte. Technische meetbaarheid van taalniveau. | Of een specifiek doelgroepsegment de bedoelde betekenis begrijpt en de juiste conclusie trekt. |
| Wat het je vertelt | Of de tekst oppervlakkig toegankelijk is: makkelijke woorden, korte zinnen. | Of de boodschap werkelijk overkomt bij de bedoelde doelgroep, ongeacht het taalniveau. |
Vraag één of twee personen uit je doelgroep om de hoofdboodschap en de verwachte actie in eigen woorden te noemen. Dat geeft je een praktische aanwijzing of de tekst werkt, voor een eerste indicatie.
| Controleer | Uitslag | |
|---|---|---|
| 1 |
Kan iemand die jouw bedrijf niet kent de hoofdboodschap noemen zonder dat iemand het uitlegt?
|
|
|
Bepaal eerst wat de hoofdboodschap is: één zin die zegt waar het materiaal over gaat en wat de lezer moet onthouden. |
||
| 2 |
Begrijpt jouw doelgroep welke actie je van ze verwacht na het lezen?
|
|
|
Noem één duidelijke actie die je wilt dat de lezer onderneemt, zoals 'bel ons', 'bestel hier', of 'lees verder'. |
||
| 3 |
Gebruik je dezelfde woorden die jouw doelgroep zelf zou gebruiken?
|
|
|
Vraag iemand uit je doelgroep om de tekst hardop voor te lezen. Gebruik je dezelfde woorden als zij? |
||
| 4 |
Heb je vakjargon of moeilijke termen uitgelegd als jouw doelgroep die misschien niet kent?
|
|
|
Leg moeilijke termen uit met één zinnetje erbij of vervang ze door een gewoon woord. |
||
| 5 |
Heb je iemand uit je doelgroep gevraagd of de tekst duidelijk is?
|
|
|
Eén reactie van een klant of collega is genoeg om te zien of de tekst werkt. |
||
| 6 |
Zou een cloze-test een redelijke score geven? Waarbij je willekeurige woorden weglaat en vraagt of de rest nog te begrijpen is - een snelle controle, geen formele meting.
|
|
|
Laat vijf willekeurige woorden weg en kijk of de tekst nog steeds te volgen is. Zo ja, dan is het goed genoeg. |
||
|
Kies bij elke rij de uitslag die het best past bij wat je ziet. |
||
Met de uitkomsten van Look, Sound en Understand kun je nu bepalen wat er met het materiaal gebeurt: plaatsen, aanpassen, afkeuren of hulp inschakelen.
Wie beslist of het materiaal geplaatst mag worden?
Na Look, Sound en Understand beslist één aangewezen persoon wat er met het materiaal gebeurt. Kies voor plaatsen als alles in orde is. Kies voor aanpassen als er een herstelbaar probleem is, of afkeuren als het materiaal niet bruikbaar is. Schakel hulp in als de vraag buiten deze controle valt.
De goedkeurder legt de uitkomst vast en volgt daarna de route van concept naar controle, goedkeuring en plaatsing. Zo weet je zeker dat het materiaal klaar is om te publiceren.
Wat deze controle wel en niet goedkeurt
Deze controle helpt je beoordelen of materiaal bij je bedrijf past, maar keurt niet elk mogelijk risico goed. Schakel juridische, toegankelijkheids-, compliance-, auteursrecht- of merkstrategische hulp in als de vraag verder gaat dan herkenbaarheid, taal en begrijpelijkheid.
Laat toegankelijkheid vroeg controleren als contrast, alternatieve tekst, toetsenbordbediening of ondertiteling relevant zijn. Welke eisen gelden, hangt af van het materiaal en de context.
Een signaal dat materiaal met AI is gemaakt, vertelt je niet of het geschikt is voor je bedrijf. Controleer daarvoor de inhoud, vormgeving en begrijpelijkheid zoals hierboven.
Leg vast wie het materiaal heeft goedgekeurd en waarom het klaar is om te plaatsen.
Referentie
Wil je de drie controles bij elkaar bewaren, gebruik dan deze samengevoegde referentie. De checklists in het artikel blijven de uitvoeringsversie.
| Controleer | Uitslag | |
|---|---|---|
| 1 |
Logo: klopt het logo? Formaat, verhouding, en witspatiëring kloppen
|
|
| 2 |
Kleuren: passen de kleuren bij mijn huisstijl? Kleuren komen overeen met mijn huisstijl
|
|
| 3 |
Typografie: klopt het lettertype? Lettertype, grootte, en gewicht kloppen
|
|
| 4 |
Beelden: passen foto's en iconen bij mijn merkstijl? Beelden en iconen passen bij mijn merkstijl
|
|
| 5 |
Tone of voice: klinkt de tekst als mijn bedrijf? De tekst past bij mijn tone of voice
|
|
| 6 |
Terminologie: gebruik ik mijn eigen woorden? Mijn specifieke woorden en begrippen worden gebruikt
|
|
| 7 |
Spelling en grammatica: zijn er geen fouten? Geen spelfouten, grammaticale fouten, of interpunctiefouten
|
|
| 8 |
Leesbaarheid: begrijpt mijn doelgroep wat er staat? Mijn doelgroep begrijpt de boodschap
|
|
| 9 |
Feiten: kloppen de feiten en bronverwijzingen? Feiten, cijfers, en bronverwijzingen kloppen
|
|
|
Geef bij elke controle aan of het materiaal aan de standaard voldoet (Goedkeur), aangepast moet worden (Aanpassen), of niet bruikbaar is (Afkeuren). |
||
Veelgestelde vragen over het controleren van AI-gemaakt materiaal
Wat kan ik nog aanpassen in AI-gemaakte vectorbestanden?
Bewerkbare vectorbestanden kun je aanpassen door bijvoorbeeld kopteksten te wijzigen, kleuren of iconen te vervangen, objecten te verplaatsen of van grootte te veranderen en lijnen bij te werken. Rasterbestanden bieden die bewerkingsmogelijkheden niet op dezelfde manier. Niet elke AI-tool levert een bewerkbaar vectorbestand op. Ook kunnen de beschikbare bewerkingen per tool verschillen.
Welke signalen wijzen op visuele afwijkingen in AI-materiaal?
Let op deze signalen:
- Knoppen of andere onderdelen die afwijken van je website of andere uitingen.
- Kleuren die niet overeenkomen met je huisstijl.
- Lettertypes die afwijken van je merkregels.
- Vaste onderdelen, zoals iconen, die onverwacht een andere stijl hebben.
- Waarden voor kleur, ruimte of typografie die onverwacht zijn aangepast.
Zo'n verschil is een reden om de bron, instellingen of opmaak opnieuw te controleren. Het bewijst op zichzelf niet dat het materiaal onbruikbaar is.
Hoe ziet een praktisch goedkeuringsproces voor AI-materiaal eruit?
Een terugkerend model bestaat uit vier stappen:
1. Concept
2. Controle
3. Goedkeuring
4. Plaatsing
Tijdens de controle bekijkt een persoon of het materiaal past bij je huisstijl, taal en doelgroep. Daarna geeft een aangewezen persoon de definitieve goedkeuring. Leg per stap vast wie heeft goedgekeurd, welke aanpassingen zijn gedaan en wanneer. Dit is een praktisch model; de precieze rollen en stappen kunnen per organisatie verschillen.
Wanneer schakel ik juridische of andere specialistische hulp in?
Schakel specialistische hulp in als de controle wijst op feitelijke onjuistheden, misleidende claims, mogelijke auteursrechtelijke problemen of regels waaraan je bedrijf moet voldoen. Die vragen gaan verder dan de controle op herkenbaarheid, taal en begrijpelijkheid. Niet elk AI-gemaakt materiaal heeft automatisch een juridische controle nodig.
Welke toegankelijkheidscontroles zijn nodig voor AI-gemaakt materiaal?
Controleer, voor zover ze bij het materiaal passen:
- het kleurcontrast tussen tekst en achtergrond
- alternatieve tekst bij afbeeldingen
- bediening met het toetsenbord
- ondertiteling bij video of audio
Een vroege controle kan latere herstelwerkzaamheden beperken. Welke eisen gelden, hangt af van het materiaal, het product, de toepasselijke standaard en de context waarin je het gebruikt.
Moet AI-gemaakt materiaal altijd gelabeld worden?
Niet altijd. In bepaalde gevallen kan de Europese AI-wetgeving vragen om een zichtbaar label en machineleesbare metadata over de herkomst van materiaal. De verplichting hangt onder meer af van het AI-systeem, de classificatie ervan en de toepasselijke regels. Controleer daarom welke eisen voor jouw situatie gelden.
Hoe interpreteer ik een cloze-testscore?
Een cloze-test laat mensen ontbrekende woorden in een tekst aanvullen. Een score van 60 procent of hoger geldt in de aangehaalde richtlijn als aanwijzing voor redelijke begrijpelijkheid voor de geteste doelgroep. Gebruik dit als richtlijn, niet als universele norm. De test meet bovendien niet elk aspect van begrip of het vermogen om daarna de juiste actie te nemen.
Wat is het risico van te sterke aanpassing aan bestaande merkcontent?
Een AI-systeem dat bestaande merkelementen te nauwkeurig overneemt, kan de creatieve variatie beperken. Ook kan de stijl minder goed passen bij een nieuwe doelgroep, context of cultuur. Controleer daarom naast de aansluiting op je huisstijl ook of het materiaal geschikt is voor de situatie waarin je het wilt gebruiken.
Wat is het verschil tussen leesbaarheid en begrijpelijkheid?
Leesbaarheid gaat over de complexiteit van woorden en zinnen. Begrijpelijkheid gaat over de vraag of je doelgroep de bedoelde boodschap werkelijk begrijpt. Een tekst kan dus goed leesbaar zijn, maar toch onvoldoende duidelijk voor mensen die de nodige voorkennis missen. Combineer een taalcontrole daarom waar nodig met een test bij de doelgroep.
Welke automatische tools kunnen helpen bij de controle van AI-materiaal?
Automatische controles kunnen voor de menselijke beoordeling al zichtbare problemen signaleren. Denk aan kleurcontrastcontroles en scanners voor de kwaliteit van tekst of toegankelijkheidsinformatie, zoals alternatieve tekst. Ze kunnen tijd besparen, maar beoordelen niet zelfstandig de context, bedoeling of geschiktheid voor je bedrijf. Menselijke controle blijft nodig.
Hoe documenteer ik de controle van AI-gemaakt materiaal?
Leg vast wie het materiaal heeft goedgekeurd, welke wijzigingen zijn aangebracht en wanneer elke stap is afgerond. Bewaar deze gegevens in een versiebeheerd overzicht of een versiebeheerde opslagplaats. Zo kun je later terugvinden welke versie is gecontroleerd en welke beslissing daarbij is genomen.
Gerelateerde blogs
Meer weten? In ons blog delen we praktische kennis over webdesign, development, SEO, AI en trends
